100 Soruda Dernekler

Dernekler, gerçek ya da tüzel en az 7 kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır. (Medeni Kanun, Madde 56).

5253 Sayılı Dernekler Kanunu 2/a maddesine göre DERNEK; “Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır.” Şeklinde tanımlanmıştır.

Bu tanımlardan anlaşılacağı üzere, derneklerin temelinde “kazanç paylaşma amacı gütmeme” ilkesi yatar. Derneklerin öncelikli hedefi, tüzüklerinde belirtilen amaçları doğrultusunda topluma hizmet etmektir. Kelime kökeni olarak “derinmek, toplanmak” anlamına gelen dernek, en basit tanımıyla belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek için bir araya gelen bireylerin oluşturduğu yasal topluluktur. Ancak günümüz dünyasında dernekler, bu temel tanımın çok daha ötesinde bir anlam ve öneme sahiptir. Dernekler, sosyal, kültürel, eğitsel veya hayırsever amaçlarla faaliyet göstererek toplumda önemli bir rol oynarlar. Üyelerinin ortak çıkarlarını korumak, toplumsal sorunlara dikkat çekmek, çözüm önerileri sunmak ve ihtiyaç sahiplerine yardım etmek gibi çok çeşitli misyonlar üstlenirler.

Konuya ilişkin detaylı yasal düzenlemeler  5253 sayılı Dernekler Kanunu ile bu kanunun uygulama usul ve esaslarını gösteren Dernekler Yönetmeliği ile yapılmıştır. Tanımdan hareketle derneklerin özellikleri aşağıdaki gibidir.

1-Kişi Topluluğudur: Bir derneğin temelinde insanlar vardır. En az 7 gerçek veya tüzel kişinin bir araya gelmesiyle kurulur.

2-Kâr Amacı Gütmez: Bir dernek, üyelerine veya yöneticilerine para kazandırmak için kurulamaz. Elde ettiği tüm gelir, tüzüğünde yazan amaçları gerçekleştirmek için harcanır.

3-Ortak Bir Amaç Vardır: İnsanları bir araya getiren şey, kanunlara ve ahlaka aykırı olmayan, net bir şekilde tanımlanmış ortak bir hedeftir.

4-Tüzel Kişiliği Vardır: Bu en önemli özelliklerden biridir. Dernek, kurucularından ve üyelerinden ayrı, kendi başına bir “hukuki kişilik” kazanır. Bu sayede mülk edinebilir, dava açabilir, borçlanabilir ve resmi işlemler yapabilir.

5-İzin Değil, Bildirim Esastır: Modern demokrasilerde olduğu gibi, Türkiye’de de dernek kurmak için önceden kimseden izin almanıza gerek yoktur. Gerekli belgeleri ilgili makama teslim ettiğiniz an derneğiniz kurulmuş sayılır.

Fiil ehliyetine sahip (18 yaşından büyük, ayırt etme gücüne sahip ve bir mahkeme tarafından hakkında kısıtlılık kararı verilmemiş) herkes önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir. Türkiye’de yerleşme hakkına sahip olan yabancı gerçek kişiler de dernek kurabilirler. 15 yaşını bitirmiş ayırt etme gücüne sahip çocuklar da belirli amaçlarla velisi veya vasisinin yazılı izni ile çocuk dernekleri kurabilirler.(Medeni Kanun, Madde 93) (Dernekler Kanunu, Madde 3) Atıf yapılan maddelerden görüleceği üzere Fiil Ehliyetine sahip olmayanların derneklere üye veya kurucu olması mümkün bulunmamaktadır. Türk Medeni Kanununa göre;  kişinin fiil ehliyetine sahip olup olmadığını belirlerken üç koşula bakılmaktadır. Bunlar;

• Ayırt etme gücüne sahip olma,
• Kısıtlı olmama
• Ergin olma

Şeklindedir. Medeni kanunun 13. Maddesinde ayırt etme gücü ile ilgili olarak “Yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes, bu Kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir.” Hükümleri mevcuttur. Sonuç olarak Fiil Ehliyetine sahip olmayanlar derneklere üye veya kurucu olamayacaklardır. Öte uyandan Türk Silahlı Kuvvetleri ve kolluk kuvvetleri mensupları ile kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri hakkında özel kanunlarında getirilen kısıtlamalar saklıdır.  ÖZEL KANUNLARLA DERNEKLERE ÜYE OLMASI SINIRLANDIRILMIŞ MEMURLAR AŞAĞIDAKİ GİBİDİR. 1- TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ ÜYELERİ 3069 Sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeliği ile Bağdaşmayan İşler Hakkında Kanunun 2. Maddesi aynen aşağıdaki gibidir. “Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Devlet ve diğer kamu tüzelkişilerinde ve bunlara bağlı kuruluşlarda; Devletin veya diğer kamu tüzelkişilerinin doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak katıldığı teşebbüs ve ortaklıklarda; özel gelir kaynakları ve özel imkanları kanunla sağlanmış kamu yararına çalışan derneklerin ve Devletten yardım sağlayan ve vergi muafiyeti olan vakıfların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sendikalar ve bunların üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs veya ortaklıkların yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar, vekili olamazlar, herhangi bir taahhüt işini doğrudan veya dolaylı olarak kabul edemezler, temsilcilik ve hakemlik yapamazlar.” 2- DANIŞTAY ÜYELERİ Danıştay İç Tüzüğü 36/e Maddesi aynen aşağıdaki gibidir. “Danıştay meslek mensupları dernek kuramazlar, kurulmuş derneklere Başkanlar Kurulunun izni ile üye olabilirler, ancak üyesi oldukları derneklerin yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar.” 3- TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ PERSONELİ 2847 sayılı Türkiye Emekli Subaylar, Emekli Astsubaylar, Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul ve Yetimleri ile Muharip Gaziler Dernekleri Hakkında Kanunda aşağıdaki hüküm bulunmaktadır. ” Bu Kanun, Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılanların askerlik mesleğine ilişkin ortak anılarını yaşatmak dayanışmalarını devam ettirmek, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılamak gayesiyle kuracakları Türkiye Emekli Subaylar, Türkiye Emekli Astsubaylar, Türkiye Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul ve Yetimleri ile Türkiye Muharip Gaziler derneklerinin tabi olacakları esas ve usulleri düzenler.” Hükmü bulunmaktadır. Bu kanun gereği kurulacak dernekler 2.maddesindeki dernekler ile sınırlandırılmış durumdadır. Bu dernekler aşağıdaki gibidir. a) Türkiye Emekli Subaylar Derneği; b) Türkiye Emekli Astsubaylar Derneği; c) Türkiye Harp Malulü Gazileri Şehit Dul ve Yetimleri Derneği; d) Türkiye Muharip Gaziler Derneği; e) Türkiye Emekli Uzman Erbaşlar Derneği Bu derneklere üye olabilecek kişiler ise kanunun 4. Maddesinde ismen sayılmıştır. Kanunun 5. Maddesinde ise bu derneklere üye olamayacak kişiler sayılmıştır. Madde metni aynen aşağıdaki gibidir. Kurucu ve üye olamayacaklar Madde 5 – 2 nci maddenin birinci fıkrasının (e) bendi hükmü saklı kalmak kaydıyla, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığından emeklilik hakkı kazanmadan istifa edenler (savaşanlar hariç), mahkeme kararı ile çıkarılanlar, disiplinsizlik veya ahlaki nedenlerle ayırma işlemine tabi tutulanlar, sözleşmeleri feshedilenler ile kamu görevinden çıkarılanlar bu Kanuna tabi dernekleri kuramaz ve üye olamazlar 4- YÜKSEKÖĞRETİM KURULU Konuya ilişkin düzenleme 2547 sayılı kanunun 6/e maddesinde yapılmış olup madde metni aynen aşağıdaki gibidir. “Yürütme Kurulu üyeleri sürekli görev yaparlar. Kurul Başkanı ve Yürütme Kurulu üyeleri; kamu yararına çalışan dernek ve kurumlar ile vakıflar ve bunların kurmuş olduğu kurum ve kuruluşlarda herhangi bir ücret almadan görev yapma ve Bakanlar Kurulunca verilecek geçici görevler dışında herhangi bir kamu kuruluşunda ve özel kuruluşlarda çalışamazlar 5- TÜRKİYE CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI Konuya ilişkin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinin 27.ci maddesinde düzenleme yapılmış olup madde metni aynen aşağıdaki gibidir Yasaklar MADDE 27– Başkanlık görevi, özel bir kanuna veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayanmadıkça Banka dışında teşrii, resmi veya özel herhangi bir görev ile birleşemez. Bundan başka Başkan, ticaretle uğraşamayacağı gibi, bankalar ve şirketlerde de hissedar olamaz. Hayır dernekleri ile amacı hayır, sosyal ve eğitim işlerine yönelmiş vakıflardaki görevler ve kâr amacı gütmeyen kooperatif ortaklığı bu hükmün dışındadır. Bakanlar ve müsteşarlar seviyesindeki Bakanlıklar arası komite toplantılarında Başkanın görev alması, birinci fıkra hükmüne aykırı sayılmaz. 6- SERMAYE PİYASASI KURULU Konuya ilişkin düzenleme 6362 sayılı Sermaye Piyasası kanunun 121. ci maddesinde yapılmıştır. Madde metni aynen aşağıdaki gibidir. Yasaklar MADDE 121 – (1) Kurul Başkan ve üyeleri, asli görevlerini aksatmayacak şekilde bilimsel amaçlı yayın yapabilir, ders ve konferans verebilir ve bunlardan doğacak telif hakları ile ders ve konferans ücretlerini alabilirler. Ancak, özel bir kanuna dayanmadıkça, Kuruldaki resmî görevlerinin yürütülmesi dışında kalan resmî veya özel hiçbir görev alamaz, dernek, vakıf, kooperatif ve benzeri yerlerde yöneticilik yapamaz, ticaretle uğraşamaz, serbest meslek faaliyetinde bulunamaz, Kurulun düzenlemek ve denetlemekle yetkili olduğu ortaklıklarda ve kuruluşlarda pay sahibi olamaz, hakemlik ve bilirkişilik yapamazlar. 7- REKABET KURUMU Konuya ilişkin düzenlemeler 4054 sayılı Rekabet Kanunun 25.ci maddesinde yapılmış olup madde metni aynen aşağıdaki gibidir. Yasaklar Madde 25 – Kurul Başkan ve üyeleri, özel bir kanuna dayanmadıkça resmi veya özel hiçbir görev alamaz, ticaretle uğraşamaz, ortaklıklarda pay sahibi olamazlar. Kurul Başkan ve üyeleri, göreve başlamadan önce maliki oldukları Hazine tarafından çıkarılan borçlanmaya ilişkin menkul kıymetler dışındaki her türlü sermaye piyasası mevzuatı anlamındaki menkul kıymetlerini üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar sıhri hısımları dışındakilere satmak veya devretmek suretiyle elden çıkarmak zorundadır. 30 gün içinde bu hükme uygun hareket etmeyen üyeler üyelikten çekilmiş sayılır. Amacı sosyal yardım ve eğitim işlerine yönelmiş derneklerle vakıflardaki görevler ve kâr amacı gütmeyen kooperatif ortaklığı bu hükmün dışındadır. Kurul üyeleri ve personeli Kurumla ilgili gizlilik taşıyan bilgileri ve bu Kanunun uygulanması sırasında öğrendikleri teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin ticari sırlarını görevlerinden ayrılmış olsalar bile ifşa edemezler, kendilerinin veya başkalarının menfaatine kullanamazlar. Kurul Başkan ve üyeleri, üyeliklerinin sona ermesinden itibaren iki yıl süreyle, görevden ayrıldıkları tarihten önceki iki yıl içinde bu Kanun kapsamında gerçekleştirilen soruşturmaların konusu sektörlerde faaliyet gösteren tüzel kişilerde görev alamaz ve bu nitelikteki gerçek ve tüzel kişileri bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili idari süreçlerde Kurum nezdinde temsil edemez 8- RADYO VE TELEVİZYON ÜST KURULU 3984 Sermaye Piyasası Kanunun 20.ci maddesinde konuya ilişkin olarak düzenleme yapılmış olup madde metni aşağıdaki gibidir. “Üst Kurul üyeleri, üyelikleri süresince resmi veya özel başkaca hiçbir görev alamaz, özel veya kamu yayın kuruluşlarının görev ve yetki alanına giren konularda doğrudan veya dolaylı olarak taraf olamaz ve bu konularda hiçbir menfaat sağlayamaz, siyasi partiye üye olamazlar. Amacı sosyal yardım ve eğitim işlerine yönelmiş derneklerle vakıflardaki görevler ve kooperatif ortaklığı bu hükmün dışındadır.” (3984 sayılı Kanun Madde 9) 9- EMNİYET PERSONELİ Konuya ilişkin düzenleme 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu ek-11. Maddesinde yapılmış olup madde metni aşağıdaki gibidir. “Emniyet Teşkilatı mensupları ile çarşı ve mahalle bekçileri dernek kurucusu ve üyesi olamazlar. Ancak spor derneklerine üye olabilir, Emniyet Teşkilatı bünyesinde spor amacıyla kurulmuş derneklerin yönetim ve denetim kurullarında görev alabilirler. Emniyet Teşkilatı mensupları ile çarşı ve mahalle bekçilerinin 17/2/1926 tarihli ve 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi kapsamındaki vakıfların kurucusu olabilmeleri ile bu vakıfların yönetim organlarında görev alabilmeleri Emniyet Genel Müdürünün teklifiyle İçişleri Bakanının iznine bağlıdır. Yukarıdaki fıkralara aykırı hareket edenlere tüzükte belirtilen disiplin cezaları verilir.” (3201 sayılı Kanun/ Ek madde 11) 10- BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURULU Konuya ilişkin düzenleme 5411 Sayılı Bankacılık Kanununun 86.cı maddesinde yapılmış olup madde metni aynen aşağıdaki gibidir. Yasaklar Madde 86 — Kurul Başkan ve üyeleri, asli görevlerini aksatmayan bilimsel amaçlı yayın, ders ve konferans ile telif hakları hariç Kurumdaki resmî görevlerinin yürütülmesi dışında kalan resmî veya özel hiçbir görev alamaz, dernek, vakıf, kooperatif ve benzeri yerlerde yöneticilik yapamaz, ticaretle uğraşamaz, serbest meslek faaliyetinde bulunamaz, Kurumun düzenlemek ve denetlemekle yetkili olduğu sektör veya alanla ilgili ortaklıklarda pay sahibi olamaz, hakemlik ve bilirkişilik yapamazlar. 11- GÜLHANE ASKERİ TIP AKADEMİSİ ÖĞRENCİLERİ 2955 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanununun disiplin hükümleri başlıklı 45.maddesinin (d) fıkrasının 4. Bendi aşağıdaki gibidir. “Öğrencilikten çıkarılma halleri İzinsiz dernek ve benzeri kuruluşlar kurmak veya bunlara üye olmak”

1-Dernek tüzüğü (bütün sayfaları tüm kurucular tarafından imzalı 3 adet asıl), 2-Bilgisayar ortamında doldurulmuş kuruluş bildirimi (2 adet asıl, karşıları kurucular tarafından imzalı, T.C. kimlik numarası düzgün, okunaklı ve yerleşim yeri açık ikamet adresi ile), 3-Yazışma ve tebligatı almaya yetkili en az 3 kişinin adı, soyadı, telefon numarası ve yerleşim yerlerini belirten imzalı liste (1 adet), 4-Dernek merkezi tapuda; Mesken olarak geçiyorsa, kat malikleri kurulunun oy birliği ile alacağı karar örneği (1 adet) ve kira kontratı (2 adet), 4-İş yeri olarak geçiyorsa kira kontratı (2 adet), 5-Belgelerin dosyalanması için 2 adet yarım kapaklı dosya ve 1 adet büyük klasör, 6-Dernek kurucuları arasında tüzel kişilerin bulunması halinde bu tüzel kişilerin unvanı, yerleşim yeri ve kuruluş belgesi ile tüzel kişiliklerin organları tarafından yetkilendirilen gerçek kişi de belirtilmek kaydıyla bu konuda alınmış kararın fotokopisi, 7-Kurucular arasında yabancı dernek veya dernek ve vakıf dışında kâr amacı gütmeyen kuruluşlar bulunması halinde bu tüzel kişilerin derneklere kurucu olabilmesine dair İçişleri Bakanlığı tarafından izin verildiğini belirten ve dernek kurucuları tarafından imzalanmış yazılı beyan, 8-Kurucular arasında yabancı uyruklular varsa bunların Türkiye’de yerleşme hakkına sahip olduklarını gösteren belgelerin fotokopileri.(Dernekler Yönetmeliği, Madde 5)

İstenilen form veya belgeler Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü web sayfasında vardır. Dernekler, kuruluş bildirimi ve eklerini mülki idare amirliğine vermek suretiyle tüzel kişilik kazanırlar. Mülki idare amirliği tarafından dernek kuruluş bildirimi, gün ve saat belirtilmek suretiyle dernekler birimine havale edilir ve başvuru sahibine kuruluş bildirimi ve eklerinin alındığına dair (Dernekler Yönetmeliği Ek-1 de örneği bulunan) Alındı Belgesi verilir.

1-Derneğin adı ve merkezi, 2-Derneğin amacı, Derneğin çalışma konuları, çalışma biçimleri ve faaliyet alanı, 3-Derneğe üye olma ve üyelikten çıkmanın şart ve şekilleri, 4-Genel kurulun toplanma şekli ve zamanı, 5-Genel kurulun görevleri, yetkileri, oy kullanma ve karar alma usul ve şekilleri, 6-Yönetim ve denetim kurullarının görev ve yetkileri, seçim usulleri, asıl ve yedek üye sayısı, 7-Derneğin şubesinin olup olmayacağı; olacak ise şubelerin nasıl kurulacağı, görev ve yetkileri ile dernek genel kurulunda nasıl temsil edileceği, 8-Üyelerin ödeyecekleri giriş ve yıllık aidat miktarının belirlenme şekli, 9-Derneğin borçlanma usulleri, 10-Derneğin iç denetim şekilleri, 11-Tüzüğün ne şekilde değiştirileceği, 12-Derneğin feshi halinde mal varlığının tasfiye şekli.(Dernekler Kanunu, Madde 4)

Dernek kurucuları tarafından imzalanmış kuruluş bildirimi ve gerekli diğer evraklar, derneğin kurulacağı yerin mülki idare amirliğine (il merkezlerinde valiliklere veya büyükşehir belediyesi sınırları dışında kalan ilçelerde kaymakamlıklara) bağlı İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüklerine teslim edilir. (Dernekler Yönetmeliği, Madde 5)

Dernek, kuruluş bildiriminin ve eklerinin ilgili mülki idare amirliğine teslim edildiği tarihte tüzel kişilik kazanır. Mülki idare amirliği tarafından dernek kuruluş bildirimi, gün ve saat belirtilmek suretiyle dernekler birimine havale edilir ve başvuru sahibine kuruluş bildirimi ve eklerinin alındığına dair (Dernekler Yönetmeliği Ek-1 de örneği bulunan) Alındı Belgesi verilir.

Dernek kuruluş işlemleri ile mülki amirliklerin dernekler birimi ilgilenir. İlçelerde bu teslim alınan belgelerin 1’er örneği il dernekler müdürlüğüne gönderilir. Ardından dernek kuruluşu incelemeye alınır.

Dernek Tüzel Kişiliği belgelerin ulaştırıldığı an itibariyle hukuken kurulmuştur ve faaliyetlerine başlayabilir. Bununla birlikte İl Müdürlüğünce bir yandan da kuruluşun hukuka uygun olup olmadığı değerlendirilir. Kuruluş bildirimini takip eden 60 günlük süre içerisinde değerlendirmeler tamamlanır. Yapılan bu değerlendirmede kuruluş bildirimi ve ek olarak verilen belgelerin doğruluğu ile tüzük incelenir.

Eğer bu değerlendirme neticesinde birtakım eksiklikler görülürse bunların giderilmesi kuruculardan istenir.

Kanuna aykırılıkların kuruculardan tamamlanması istendikten sonra 30 gün içerisinde bunun giderilmesi gerekir. Eksiklik giderilir veya bir eksiklik görülmezse dernekler kütüğüne kayıt sağlanır.

Derneğin adı Türkçe olur. Ancak, Türkçe adın yanında yabancı dilde ad da kullanılabilir. Dernek adı, kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı olamaz.

Dernekler, amaçlarını gerçekleştirmek için ticari faaliyette bulunabilirler. Ancak elde edilen gelirler üyeler arasında paylaştırılamaz. Dernekler, amaçlarını gerçekleştirmek ve gelir elde etmek için iktisadi işletme kurabilir, limited/anonim şirketlere ortak olabilir veya şirket kurabilirler. Ticari faaliyet için izin gerekmez, ancak yönetim kurulu kararı ve ilgili ticaret siciline tescil şartı bulunmaktadır.

Bu işletmeler kurumlar vergisi mükellefidir. Amaçlarına ulaşmak için İktisadi İşletme işleten dernekler, bu ticari faaliyetleri nedeni ile Vergi ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı gereği bazı kanuni yükümlülüklerle muhatap olmakta, bizatihi tüzel kişiliği bulunmayan bu işletmeler eli ile yürütülen faaliyetlerden kaynaklı olmak üzere Dernek Tüzel kişiliği, sorumlu yasal temsilci olarak mükellefiyet altına girmektedir.

Dernekler; genel kurul, denetim kurulu veya bağımsız denetçiler tarafından iç denetime tabi tutulur. Ayrıca mülki idare amirlikleri tarafından da denetlenebilir.

Dernekler, tüzüklerinde belirtilmek şartıyla yurt içinde ve yurt dışında şube açabilirler. Şube açılışı genel kurul kararı ile yapılır.

Şube, derneğin amaç ve hizmet konuları doğrultusunda faaliyet gösteren, ayrı tüzel kişiliği bulunmayan ve dernek merkezine bağlı birimidir.

Derneklerin zorunlu organları genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur. Tüzükte başka organlara da yer verilebilir.

Genel kurul, derneğin en yetkili karar organıdır ve derneğe kayıtlı üyelerden oluşur.

Olağan genel kurul, tüzükte belirtilen sürelerde toplanır. Olağanüstü genel kurul ise gerekli hallerde yapılır.

Genel kurul çağrısı, toplantı tarihinden en az 15 gün önce üyelere yazılı veya elektronik posta yoluyla yapılır.

Yönetim kurulu, derneği temsil ve idare eden organdır. Görev ve yetkileri tüzükte belirtilir.

Denetim kurulu, derneğin mali ve idari işlemlerini denetleyen organdır.

Üyelik, başvuru ve yönetim kurulu kararı ile kazanılır. Üyelik şartları tüzükte düzenlenir.

Üyelik, istifa, çıkarılma veya ölüm hallerinde sona erer.

Dernekler, üyelerinden giriş ve yıllık aidat alabilir. Aidat miktarı tüzükte belirtilir.

Dernekler, yurt içinden ve yurt dışından bağış ve yardım kabul edebilirler.

Yardım toplama faaliyetleri, ilgili mevzuata göre izin alınarak yapılır.

Dernekler, faaliyetleri için banka hesabı açabilirler.

Dernekler, amaçlarını gerçekleştirmek için borçlanabilirler. Borçlanma usulleri tüzükte yer alır.

Dernekler; karar defteri, üye kayıt defteri, işletme hesabı veya bilanço esasına göre defter tutarlar.

Dernekler her yıl faaliyet ve gelir-gider bilgilerini içeren beyannameyi verirler.

DERBİS, Dernekler Bilgi Sistemi olup dernek işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesini sağlar.

Beyanname verme, organ bildirimleri, adres değişikliği gibi işlemler DERBİS üzerinden yapılır.

Dernek adresi değiştirilebilir ve değişiklik ilgili mülki idareye bildirilir.

Tüzük değişikliği genel kurul kararı ile yapılır ve ilgili makama bildirilir.

Dernekler ticari faaliyetlerinden doğan kazançlar için vergiye tabi olabilirler.

Dernekler, faaliyetleri için personel çalıştırabilirler.

Dernekler, kamu kurumları ve diğer kuruluşlarla proje yürütebilirler.

Dernekler, mevzuata uygun olarak yurt dışında faaliyet gösterebilirler.

En az beş dernek bir araya gelerek federasyon kurabilir.

En az üç federasyonun bir araya gelmesiyle konfederasyon kurulur.

Dernekler, amaçları doğrultusunda birlik oluşturabilirler.

Dernekler genel kurul kararı veya mahkeme kararı ile feshedilebilir.

Amaç gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi imkânsız hale gelmişse dernek kendiliğinden sona erer.

Dernek mal varlığı, tüzükte belirtilen yere devredilir.

Mevzuata aykırı faaliyetlerde bulunan derneklere idari ve adli yaptırımlar uygulanabilir.

Dernekler mülki idare amirlikleri tarafından denetlenir.

Dernekler yıllık faaliyet raporu hazırlar ve saklar.

Dernekler iç denetim yapmakla yükümlüdür.

Dernekler, faaliyetlerini tanıtmak amacıyla sosyal medya kullanabilirler.

Dernekler, mevzuata uygun olmak şartıyla basın açıklaması yapabilir.

Dernekler, tüzüklerinde belirtilmek şartıyla amblem ve logo kullanabilirler.

Derneklerde üye sayısı için üst sınır bulunmamaktadır.

Şartları sağlayan dernekler, Cumhurbaşkanı kararı ile kamu yararına çalışan dernek statüsü alabilir.

Dernekler, amaçlarını gerçekleştirmek için yetkili makamdan izin almak şartıyla yardım toplayabilirler. Yardım toplama faaliyetleri ilgili mevzuata uygun şekilde yürütülmelidir.

Yardım toplama izni, dernek merkezinin bulunduğu yerin mülki idare amirliğinden alınır.

Yardım toplama süresi, izin belgesinde belirtilir ve gerekli görülmesi halinde uzatılabilir.

Yardım toplama faaliyeti sonunda elde edilen gelir ve giderler, ilgili makama belirlenen süre içinde bildirilir.

Dernek gelirleri; üye aidatları, bağış ve yardımlar, faaliyet gelirleri ve diğer yasal gelirlerden oluşur.

Dernek giderleri, yönetim kurulu kararı ile ve dernek amaçlarına uygun olarak yapılır.

Dernekler, tüzüklerinde belirtilen esaslara göre borçlanabilirler.

Dernekler, gelir ve giderlerini takip etmek amacıyla banka hesabı açabilirler.

Dernekler; üye kayıt defteri, karar defteri, evrak kayıt defteri ve işletme hesabı defteri tutmak zorundadır.

Defterler, mevzuata uygun şekilde ve düzenli olarak tutulur.

Dernek beyannamesi, derneklerin bir yıl içindeki faaliyet ve mali durumlarını bildirdikleri resmi belgedir.

Dernek beyannamesi her yıl Nisan ayı sonuna kadar verilir.

Dernekler kural olarak vergi mükellefi değildir, ancak ticari faaliyetleri varsa vergi doğabilir.

Dernekler, mevzuata uygun olarak bağış makbuzu düzenleyebilirler.

Üyeler, tüzükte belirtilen aidatları ödemekle yükümlüdür.

Aidat ödemeyen üyeler hakkında tüzükte belirtilen disiplin hükümleri uygulanır.

Dernek organları; genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur.

Olağan genel kurul toplantıları, tüzükte belirtilen sürelerde yapılır.

Gerekli hallerde yönetim veya denetim kurulunun çağrısı ile olağanüstü genel kurul yapılır.

Yönetim kurulu üye sayısı dernek tüzüğünde belirtilir.

Denetim kurulu, derneğin faaliyet ve hesaplarını denetler.

İç denetim, denetim kurulu veya bağımsız denetçiler tarafından yapılır.

Belirli şartları taşıyan dernekler kamu yararına çalışan dernek statüsü alabilir.

Vergi muafiyetleri ve çeşitli kolaylıklar sağlanır.

Aynı amaç doğrultusunda faaliyet gösteren dernekler federasyon kurabilir.

Federasyonlar bir araya gelerek konfederasyon oluşturabilir.

Dernekler, mevzuata uygun şekilde yurt dışında faaliyette bulunabilir.

Şube açılışı, tüzük hükümlerine göre ve ilgili makama bildirim yapılarak gerçekleştirilir.

Şubeler, kendi genel kurullarını tüzükte belirtilen usule göre yapar.

Dernek, genel kurul kararı veya mahkeme kararı ile feshedilebilir.

Fesih halinde mal varlığı, tüzükte belirtilen şekilde tasfiye edilir.

Amacın gerçekleşmesi veya imkânsız hale gelmesi durumunda dernek kendiliğinden sona erebilir.

Yönetim kurulu üyeleri, görevlerini mevzuata uygun yürütmekten sorumludur.

Mevzuata aykırı işlemler cezai sorumluluk doğurabilir.

Dernekler, kamu otoriteleri tarafından her zaman denetlenebilir.

Derneklerin temel bilgileri ilgili kamu sistemlerinde erişime açıktır.

Dernekler, faaliyetlerini tanıtmak amacıyla sosyal medya kullanabilir.

Dernek adına sözleşmeler, yönetim kurulu tarafından yetkilendirilen kişilerce imzalanır.

Dernekler, ihtiyaç halinde ücretli personel çalıştırabilir.

Dernekler, ulusal ve uluslararası projeler yürütebilir.

Dernekler, kamu kurumları ve özel kuruluşlardan hibe alabilir.

Dernekler, bağış ve yardımları mevzuata uygun şekilde kabul edebilir.

Dernekler, kurumsal kimlik kapsamında logo kullanabilir.

Dernekler, faaliyetleri kapsamında basın açıklaması yapabilir.

Dernekler, kamu kurumlarıyla ortak projeler yürütebilir.

Üyeler, dernek faaliyetlerinde gönüllü olarak görev alabilir.

Dernekler, amaçları doğrultusunda eğitim ve seminer düzenleyebilir.

Dernekler, mevzuata aykırı olmamak kaydıyla katılım sertifikası verebilir.

İzin alınması şartıyla bağış kampanyaları düzenlenebilir.

Dernekler, internet sitesi ve dijital platformlar üzerinden faaliyet gösterebilir.

Faaliyetler, genel kurul kararı veya fesih süreci tamamlanarak sonlandırılır.