STK’LAR ve ETKİLİ İLETİŞİM
STK’lar İçin Stratejik İletişim Önerileri

Doç. Dr. Ali KORKMAZ

GİRİŞ
Sivil toplum kuruluşları toplumsal, kültürel, siyasi, insan hakları, çevre sorunları ve ekonomik sorunlara dayanışma ve gönüllülük ruhuyla destek olurlar. Kamunun yetişemediği veya yetersiz kaldığı alanlarda sorunların etkilerini azaltmaya ve çözüm üretmeye çalışırlar.

Bu durum sivil toplum kuruluşlarının önemini daha da artırmıştır. Bu kurumlar devlet ile toplum arasında ikilik olarak değil, birbirinin devamı olan bir karşılıklı etkileşim zemininde gerçekleşmektedir. Türkiye’de sivil toplum kültürü batıya göre gecikmiş olması da sivil toplum kuruluşlarının gelişimi ve toplumdaki etkinliği açısından sorunlara yol açmaktadır.

Türkiye’de STK’ların önemli bir kısmını vakıflar ve dernekler oluşturmaktadır. STK’ların kapsamı geniş bir biçimde değerlendirildiğinde içerisinde vakıflar ve derneklerin yanı sıra
birlikler, kooperatifler, sendikalar, meslek odaları ve partiler gibi farklı amaçlar için oluşturulan örgütler bulunmaktadır.

Sivil toplum kuruluşları toplumun sorun ve taleplerini topluma iletmekle beraber, gerek siyasal otoritenin aldığı kararlar veya gerçekleştirdiği uygulamalara, gerekse pazar ekonomisinin sosyal yarardan uzak uygulamalarına karşı muhalefet ederler. Bundan dolayı bazı olumsuz politikalar, sivil toplum kuruluşlarının muhalefeti karşısında kaldırılmakta veya yumuşatılabilmektedir. Bu açıdan sivil toplum kuruluşlarının, toplumla devlet arasında tampon olma işlevini gördükleri söylenebilir (Özer, 2008: 92).

Çalışma, iki temel bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; başta sivil toplum olmak üzere bu kavram eksenindeki konulara değinilmektedir. Buna bağlı olarak, sivil toplum olgusu geniş bir çerçeveden öncelikli olarak genel hatlarıyla ele alınmaktadır. Burada sivil toplumun tarihsel gelişimine kısaca bakılmakta; günümüzde Dünyada ve Türkiye’de sivil toplumun durumu açıklanmaktadır. Sivil toplumun diğer disiplinler ve özellikle sosyal bilimler ile ilişkisine yönelik bilgiler verilmekte; sivil toplum etkinliğine katılım açısından sosyo-demografik değişkenlerin önemi incelenmektedir. Bu bölüm içerisinde, ikinci olarak, çalışmanın temel odağı olan “sivil toplum ve sivil toplum kuruluşları” olgusu tanımlar üzerinden değerlendirilmektedir. Bir sektör olarak sivil toplumun etkileşim boyutu üzerine bir eğilme olmakta. Sivil toplum ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik tanımlar, geniş bir kaynak taraması yapılarak incelenmiştir. Üçüncü olarak, sivil toplum kuruluşlarının çeşitleri (dernekler, vakıflar, sendikalar, kooperatifler, belediyeler, hayır kurumları, meslek odaları, siyasal partiler, üniversiteler (devlet ve kâr amacı gütmeyen vakıf üniversiteleri) yer almaktadır. Sivil toplum kuruluşlarının ifade ettiği anlamı kavramak açısından, bu kavramlara bakmakta yarar görülmektedir. Dördüncü olarak, sivil toplum kuruluşlarının misyonu ve özellikleri incelenmiştir.

Dünyada ve Türkiye’de sivil toplum kuruluşlarının gelişimi ve durumu açıklanmıştır. Beşinci olarak sivil toplum kuruluşlarının iletişimi, medya ve sosyal medyadaki durumu ele alınmıştır. Burada değişik kaynaklara başvurulmak suretiyle konuya geniş bir perspektiften yaklaşıldığı belirmektedir. Altıncı olarak, sivil toplum kuruluşlarının yönetimi ve stratejik sorunları arasındaki bağıntı çeşitli kaynaklara başvurulmak suretiyle kurulmaktadır. Sivil toplum kuruluşlarının insan kaynağını oluşturan gönüllüler ve gönüllülük kavramları hakkında bilgiler verilmekte; daha sonra kamu ve özel sektörden sonra gelen ve kâr amacı gütmeyen sektör de denilen sivil toplum kuruluşları ekonomik bağlamda ele alınmakta; son olarak sivil toplum kuruluşlarında kaynak yaratma sorunları üzerine yoğunlaşma olmaktadır.

Çalışmanın ikinci temel bölümünde, sivil toplum kuruluşlarında etkili iletişimin işlevselliği üzerine bilgiler yer almaktadır. Bu bölüm içerisinde, öncelikle iletişim terimi üzerine bir odaklanma olduğu görülmektedir. Bunun için, öncelikle sivil toplum kuruluşlarında iletişim kavramı genel hatlarıyla ele alınmakta; terim bir bütün olarak tanımlar üzerinden irdelenmektedir. Bunun sonrasında, sivil toplum kuruluşlarında kurumsal iletişim üzerine bir eğilme olduğu anlaşılmaktadır. Burada sivil toplum kuruluşlarında kurumsal iletişimin önemi ve kuruluşların etkili iletişim için yapması gerekenler değerlendirilmektedir. Sivil toplum kuruluşlarında kurum kültürünün oluşması önemlidir.

Son olarak, sivil toplum kuruluşlarının pazarlanması ile bağıntılı olarak, kâr amaçsız pazarlama üzerine bilgiler verilmektedir. Kamu ve özel sektörden sonra üçüncü sektör diye anılan sivil toplum kuruluşları da diğer sektörler gibi pazarlama karmasından yararlanmaktadır. Sivil toplum kuruluşlarında da ürün/hizmet, fiyatlandırma, dağıtım ve tutundurma unsurları bulunmaktadır. Netice itibariyle sivil toplum kuruluşları da pazarlama iletişiminde tutundurma karması unsurlarından yararlanmaktadır.

Tutundurma karması sivil toplum kuruluşlarında reklam, halkla ilişkiler, kişisel satış ve satış geliştirme olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmanın Türkiye’deki sivil toplum kuruluşlarını etkili iletişim ve ekonomik yönden gelişimi açısından oldukça önemli bir ayrıntıya eğildiği düşünülebilir.

Çalışma, Türkiye’de sivil toplum kuruluşlarını stratejik ve etkili iletişim uygulamalarıyla yaklaşılması gerektiğini öneren bir bakış açısı getirmektedir. Çalışmanın, içeriğiyle temelde sivil toplum kuruluşlarının kendi aralarında, toplumla, özel sektör ve kamu kuruluşlarıyla daha etkili iletişim kurması amaçlanmaktadır.

KİTABIN TAMAMI İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ TIKLAYINIZ+++

STKLAR-ve-ETKILI-ILETISIM E KİTAP